माझी वाहिनी – लेख ७

मागील भाग वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा  
(हा लेख पहिल्यांदा ‘माझी वाहिनी’ या मराठी मासिकात प्रकाशित झाला होता)
मी ‘माझी वाहिनी ‘ मासिकात लेख लिहायला सुरवात केल्यापासून अनेकांचे फोन आले.
प्रश्न एकच… – “MADAM,तुम्ही कन्सल्टिंग करता म्हणजे काय करता? आम्ही कोणते शेअर्स घ्यावे हे सांगणार कां!”
मी हे काम करीत नाही म्हणल्यावर बरं बरं म्हणून फोन ठेवतात. शेअरमार्केटचा अभ्यास करून गुंतवणूक करावी हे कोणालाही पटत नाही किंवा रुचत नाही किंवा शेअरमार्केटचा अभ्यास करण्याची गरज नाही हीच लोकांची श्रद्धा आहे त्यामुळेच की काय कोणाकडून तरी शेअर्सची नावे मिळवायची व त्यात गुंतवणूक करायची असा प्रकार प्रचलीत आहे. हा प्रकार अगदीच चुकीचा आहे असं नाही म्हणणार मी पण कोणावरही आंधळेपणाने विश्वास ठेवला कि फसवणूक व्हायची शक्यता वाढते हे नक्की.
ज्या ठिकाणी तर्क,अभ्यास, शास्त्र, गणित यांच्या सहाय्याने प्रश्नांची उत्तरे सापडत नाहीत तेव्हा श्रद्धा-अंधश्रद्धेचा आधार समाज घेतो. शेअर मार्केट काही फार वेगळ नाही. शेअरमार्केटचे नीटसे आकलन झाले नाही किंवा आकलन करून घेण्याचा प्रयत्न गुंतवणूकदार करीत नाही म्हणून तिथेही श्रद्धा-अंधश्रद्धेला जोर येतो. तुम्हाला विश्वास बसणार नाही पण काही लोक मार्केट मध्ये पैसे टाकताना ज्योतिषाचा आधार घेतात (काही वेळा हे मार्केटचे ज्योतिषी असतात, शेअर मार्केटमध्ये जराजरी अनुभव असेल तरी बर्याच लोकांना शेअर्सचं भविष्य दिसायला लागतं). आता समजा कि जोतीष्यानी पत्रिका बघितली आणि सांगितलं “तुम्हाला धातूच्या शेअर्स मध्ये केलेली गुंतवणूक फायदेशीर ठरेल”. तुम्ही मला सांगा कि धातू म्हणजे अल्युमिनीयम कि तांबे कि स्टील कि चांदी कि सोने कि जस्त? आणि घ्यायचा तरी शेअर कोणत्या भावाला घ्यायाचा? ते ज्योतिषी सांगत नाहीत.
आता पहा मध्यंतरी ‘कोल इंडिया ‘ ने रु.२९ लाभांश दिला. त्यावेळी ‘कोल इंडिया ‘ घ्या हा सल्ला किंवा टीप बऱ्याच जणांनी दिली. अहो पण त्या शेअरची किमत वाढल्यावर खरेदी करून काय उपयोग ! त्यानंतरच तो शेअर पडायला सुरुवात झाली. व जवळजवळ रु.३०६ पासून तो रु.२३८ पर्यंत पडला. त्यानंतर मला बऱ्याच जणांचे फोन आले “ अहो MADAM’कोल इंडिया’चा शेअर कां पडला? मी म्हणले “ज्यांनी तुम्हाला खरेदीचा सल्ला दिला असेल त्यांना माहिती असावयास हवी. अहो “कोल इंडिया ‘ ही कॅश रीच कंपनी पण जास्त लाभांश दिल्याने त्याची ‘BALANCESHEET’ WEAK झाली.
कौरव-पांडवांमधील महाभारत संपले. कौरवांचा पराभव झाला. पांडव विजयी झाले. परंतु धर्म-अधर्म ,श्रद्धा-अंधश्रद्धा यांच्यातील महाभारत संपेल असे वाटत नाही व शेअरमार्केच्या कुरुक्षेत्रावर हे असं महाभारत घडतं.
आता तुम्ही म्हणाल “मग MADAM हे महाभारत थांबवायचं कसं आणि शेअरमार्केटचा अभ्यास करायचा तरी कसा?”
सांगून काही उपयोग होणार नाही कदाचित पण प्रयत्न करून पाहूया . शेअरमार्केटचा अभ्यास दोन प्रकाराने करता येतो. (१) मुलभूत बाबींनुसार (२) तांत्रिक बाबींनुसार (चार्टप्रमाणे )
आता समजा तुम्हाला एका रस्त्यावरून जायचय आणि रस्त्यावर खड्डे आहेत तर चार्ट तयार करून व वळणे घेतजा असं तुम्हाला कोणी सांगू शकतं. परंतु दरम्यान निवडणुका आल्या म्हणून रात्रीतल्या रात्री रस्ते दुरुस्ती झाली तर वळणे घेत जायची गरज उरत नाही. सांगायचा मुद्दा असा कि जर मुलभूत परिस्थिती बदलली तर चार्ट- विश्लेषनाचे निष्कर्ष दिशाभूल करणारे ठरू शकतात.
सध्या निवडणुकीच्या काळात ‘ADANI GROUP” चे शेअर्स नरेंद्र मोडी निवडून येतील या आशेवर वाढले ही अंधश्रद्धाच नव्हे काय?  याचा कंपनीच्या प्रगतिशी किंवा कामकाजाशी काय संबंध आहे? मार्केटमध्ये जे शेअर्सचे भाव वाढतात त्याचा कंपनीच्या कामकाजाशी संबंध असलाच पाहिजे  असे नाही. मार्केट मागणी-पुरवठा तत्वावर चालते. एखादी कंपनी तोट्यात असेल पण त्या कंपनीच्या शेअर्सची मागणी वाढली की त्या कंपनीच्या शेअर्सचा भाव वाढतो .
आता समजा एखाद्या मुलाने खूप अभ्यास केला व एखाद्याने अगदी थोडा निवडक प्रश्नांचा अभ्यास केला परंतु त्याने ज्या प्रश्नांची उत्तरे अभ्यासली तेच प्रश्न पेपरमध्ये आले तर त्यामुळे त्याला जास्त मार्क मिळतील परंतु नेहेमीच असे घडत नाही. म्हणून तुम्ही अल्पमुदतीसाठी (३महिन्यांपेक्षा कमी ) तांत्रिक (TECHNICAL ANALYSIS ) चा म्हणजेच चार्ट–विश्लेषणाचा आधार/उपयोग करा. व मध्यम मुदतीसाठी (३ महिने ते १ वर्ष )व दीर्घंमुदतीसाठी मुलभूत विश्लेषणाचा आधार/उपयोग करावा हा माझा सल्ला . कारण मध्यम किंवा दीर्घ मुदतीमध्ये मुलभूत परिस्थितीमध्ये फरक पडण्याचा संभव जास्त असतो .
भूतकाळात शेअरच्या किमतीत झालेल्या चढउतारांमुळे जे आलेख तयार होतात त्याला चार्ट असे म्हणतात  चार्टवरून भविष्यातील किमतीविषयीचे अंदाज वर्तविले जातात .हे चार्ट संख्याशास्त्रावर आधारीत असतात. तांत्रिक विश्लेषण या चार्टच्याच आधारे केले जाते. ही शार्टकट मेथड आहे. ओपनिंग भाव, क्लोजिंग भाव कमाल भाव आणी किमान भाव (प्रत्येक दिवशीचा) माहीत असेल तर चार्ट तयार करता येतो. या चार्टवरून किमतीत होणार्या बदलांचा अंदाज करता येत . यासाठी मूव्हिंग एव्हरेजचाही उपयोग होतो. हल्ली चार्ट्स स्वतःला तयार करावे लागत नाहीत. ज्या कालावधीचा चार्ट हवा असेल तो संगणकावर उपलब्ध होऊ शकतो. त्यामुळे चार्टस समजून घेवून वाचता येणे महत्वाचे आहे. चार्टमध्ये किमतीतील बदलामुळे वेगवेगळे आकार तयार होतात. या आकारांना तांत्रिक विश्लेषणात खूप महत्व असते काही वेळा उंचवटे तयार होतात काहीवेळा ‘gap’ तयार होतात. या प्रकारच्या अभ्यासामध्ये पुढील ‘pattern’चा उल्लेख वारंवार होतो.
(१)HEAD AND SHOULDER PATTERN  (TOP)
(2) HEAD AND SHOULDER PATTERN (BOTTOM)
(3) DOUBLE TOP DOUBLE BOTTOM
(4) FLAG PATTERN
(5) PENNANT PATTERN
(6) FALLING WEDGE PATTERN
(7) RISING WEDGE PATTERN
(8) CUP AND HANDLE PATTERN
चार्टच्या अभ्यासावरून कंपनी चांगली किंवा वाईट, कंपनीचा शेअर स्वस्त किंवा महाग याची उत्तरे मिळत नाहीत.
मुलभूत विश्लेषणाचा अभ्यास पुढील गोष्टीवरून करता येतो.
(१) कंपनीला लागणारा कच्चा  माल
(२ ) बाजारपेठ
(३) विदेशी चलनाच्या किमतीतील चढ-उतार
(४) तंत्रज्ञान
(५) आवश्यक त्या मनुष्यबळाची उपलब्धता
(६)भांडवल
(७) प्रत्येक देशातील कायदे व त्याचा आयात निर्यात व्यापारावर होणारा परिणाम
(८) कंपनीची आर्थिक परिस्थिती
(९) उद्योगाची विकासाभिमुखता
तांत्रिक आणी मुलभूत विश्लेषणांचा आधार घेवून आणी त्यांचा समन्वय साधून शेअर्सच्या खरेदी-विक्रीची वेळ आणी किमत या बाबतीत निर्णय घ्या कारण शेवटी प्रश्न पैशाचा आहे कारण ज्याला आगत असेल त्याने स्वागत करावयास शिकले पाहिजे.
आज या भागात आपण बँकिंग इंडस्ट्रीचा अभ्यास कसा करावा हे पाहू या ! यामध्ये ३ भाग पडतात.
(१) राष्ट्रीयीकरण झालेल्या सरकारी बँका
(२) खाजगीक्षत्रातील बँका
(३) NON-BANKING FINANCE COMPANY
बँकिंग कंपनीच्या शेअर विकत घेताना खालील बाबींकडे लक्ष द्यावे.
(१)   इंटरेस्ट इन्कम:
(२)   NON-PERFORMOING ASSETS  किती यात GROSS N.P.A. किती तसेच NET N.P. A. .किती तसेच बँकेने या N .P. A.. च्यासाठी किती PROVISION केली आहे हे बघणे आवश्यक आहे
(३)   DEBT/EQUITY RATIO : एकूण कर्ज /मालमत्ता हा रेशियो जेवढा कमी तेवढी कंपनी किंवा बँक चांगली. २:१ म्हणजेच मालमत्तेच्या दुप्पट कर्ज असेल तर कंपनीचे स्वास्थ वाईट.
(४)   PROFITABILITY  RATIO : नक्त नफा /विक्री यात इतर इन्कम किती आहे ते पहा.    .
(५)   EARNING PER SHARE : PROFIT AFTER TAX /NUMBER OF SHARES
(६)   PRICE EARNING RATIO: शेअरची किमत /EARNING PER SHARE
(७)   लाभांशाचे प्रमाण ; यावरून कंपनी ‘investor-friendly ‘ आहे कां हे कळून येते.
(८)   Book-value: net assets /number of shares
(९)   CASA RATIO : CURRENTDEPOSITES+SAVINGS DEPOSITES / TOTAL DEPOSITES
(१०)  NET INTEREST MARGIN : INTEREST EARNED –INTEREST PAID
(११)  DEPOSIT ADVANCES RATIO
(१२) बँकेचा विस्तार ( बँक शाखांची संख्या आणी त्यांचे भोगोलिक विकेंद्रीकरण)
(१३) CAPITAL ADEQUACY RATIO
ह्या सर्व बाबी पहिल्यात की तुम्हाला कोणत्या बँकेचे शेअर्स घ्यावेत हे समजेल. शेअर चांगला किंवा वाईट असणे हे शेअरच्या किमतीवर ठरत नाही. त्यामुळे तुम्ही मुलभूत गोष्टींकडे लक्ष द्या त्याचबरोबर तुम्ही किती अवधीकरता शेअर्स घेत आहात त्यानुसार तांत्रिक (TECHNICAL) विश्लेषणाचा आधार घ्या. मगच शेअर्सचे SHOPPING करा. त्याचबरोबर ती कंपनी /बँक दर तिमाहीला प्रगतीपथावर आहे हे बघा. त्यामुळे शेअरचा भाव वाढता राहील व तुमची गुंतवणूक फायदेशीर ठरेल.
श्रद्धा किंवा अंधश्रद्धेच्या महाभारतात न गुंतता कृष्णासारख्या माणसाने सांगितलेल्या युक्तीच्या चार गोष्टी ऐका आणी पडताळून पहा. नंतरच गुंतवणूक करा.
पुढील भाग वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा

3 thoughts on “माझी वाहिनी – लेख ७

  1. Pingback: माझी वाहिनी – लेख ६ | Stock Market आणि मी

  2. Pingback: माझी वाहिनी – लेख ८ – आस्वाद मार्केटचा | Stock Market आणि मी

  3. Pingback: तुमचे प्रश्न – माझी उत्तरं : July – September 2017 | Stock Market आणि मी

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.