भाग ५९ – मूर्ती लहान कीर्ती महान :-PENNY STOCKS

आधीचा भाग वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
source - wikipedia
आज आमच्या ऑफिसमध्ये मजाच आली. दुपारचे १२ वाजले आणी आमच्या ट्रेडिंगचे ही बारा वाजले. कनेक्टिविटी गेली . त्यामुळे करणार काय गपा सुरु झाल्या. शंकरराव म्हणाले “टी सी एस multibagger झाला. १० पट पैसे गुंतवणूकदारांना मिळाले. रिलायंसवाले मात्र झोपले.”
यावर अरिहंत म्हणाला “अरे ए ! टी सी एस ने १० पट दिले पण माझा शेअर तर १०० पट वाढला “
रोहन म्हणाला “ कसं शक्य आहे ? अहो हे शेअरमार्केट आहे येथे काहीही शक्य आहे.. तुझ्या शेअरची किंमत Rs १ आहे की १० पैशे आहे.”
अरिहंत म्हणाला “ काही कां असेना १०० पट वाढला ना म्हणजे तेव्हढे टक्के फायदा झाला की नाही.”
आता काकाही कशाला मागे राहतात ते म्हणाले “ हे अगदी बरोबत्र !सोन्याचे हिऱ्याचे दागिने घालून फिरणाऱ्या बायका आहेत त्याबरोबर सोन्याला लाजवतील असे घडनावळीच्या पैशांत सुंदर खोटे दागिने घालणाऱ्या बायका आहेत”
मी म्हणाले “चलतीका नाम गाडी हो काका ! खटारा असो किंवा आलिशान गाडी असो इच्छित स्थळी पोहचवते तेथपर्यंत ठीक पण खटारा कधी बंद पडेल आणी फेकून दयावा लागेल याचा भरवसा नसतो तसे असतात हे १० पैसे किंवा ५ रुपये किंमत असणारे शेअर्स.! पावसाळ्यांतील भुइछत्र्या या ! कधी नाहीश्या होतील याचा भरवसा नसतो तसे असतात. हे पेनी शेअर्स “
पेनी stocks ट्रेडिंग मधील दर्दी असलेला अरिहंत म्हणाला “ अहो जजमेंट हवे. पावसाला थांबण्याच्या आंतच पावसाळी भाज्या स्वस्त मिळतात त्या घ्यायच्या एवढा विवेक असला पाहिजे. “A penny INVESTED IN TIME EARNS A POUND” म्हणतात ते खोटे नाही टक्केवारीच्या हिशेबांत मला थोड्या पैशांत बराच मोठा फायदा मिळतो.”
मी म्हणाले “ शेअर मार्केटचे इच्छीत स्थळ म्हणजे नफा मिळविणे. तो तुला मिळतोय नां मग झाले तर ! पण मी त्याच्याकडून काही युक्तीच्या गोष्टी शिकले त्याच तुम्हाला सांगते. “
पेनी म्हणजे लहान stock . शेअर लहान म्हणजे अतिशय कमी मार्केट किंमत असलेला शेअर. ह्यालाच मायक्रो कॅप stock किंव SMALLSTOCK कॅप म्हणतात. USA मध्ये US डॉलर ५ पेक्षा कमी मार्केट किंमत असलेल्या शेअरला पेनी stock म्हणतात तर UK मध्ये ज्या शेअरची मार्केट किंमत १ GBP(GREAT BRITAIN POUND) पेक्षा कमी असेल त्याला पेनी stock म्हणतात. तर भारतांत Rs १० पेक्षा कमी मार्केट किमत असलेल्या व Rs १०० कोटींपेक्षा कमी मार्केट कॅपीटलायझेशन असलेल्या कंपनीच्या शेअर्सला पेनी stocks म्हणतात. BSE वर Rs १० च्या आंत किंमत असणारे ७२५ आणी NSE वर ३५५ तर BSE वर Rs २०च्या आंत किंमत असणारे ११७१ शेअर्स आणी NSE वर १८९ शेअर्स आहेत. पेनी stockची ही व्याख्या थोडीशी गोंधळात टाकणारी आहे बऱ्याच वेळेला मोठ्या कंपन्यांचे शेअर्स अगदी कमी किमतीला ट्रेड होत असतात आणी अगदी लहान कंपन्यांचे शेअर्सही जास्त भावाला ट्रेड होताना आढळतात.
पेनी stocks ची वैशिष्टे

  1. मार्केट प्राईस कमी असते
  2. मार्केट कॅपिटलायझेशन ( शेअर्सची संख्या x शेअर्सची मार्केट किंमत) कमी असते.
  3. लिक्विडीटी कमी असते. या शेअर्समध्ये उलाढाल कमी असते.
  4. लिमिटेड following.
  5. लिमिटेड disclosure
  6. व्यवस्थापनाची गुणवत्ता कमी असते.
  7. अपारदर्शक कॉर्पोरेट गव्ह्ररनन्स
  8. bad balancesheet and profit and loss account
  9. major market EXCHANGE मध्ये ट्रेडिंग न होता बर्याच वेळेला OVER THE COUNTER म्हणजेच OTC मध्ये किंवा PINK SHEET च्या माध्यमातून ट्रेडिंग होते.
  10. खरेदी आणी विक्रीच्या किमतीत खूप फरक असतो.
  11. प्रमोटर्स जास्त परिचित किंवा प्रसिद्ध किंवा तज्ञ नसतात.

नेहेमी शेअरमार्केटमध्ये एक तत्व आपण पाळत असतो. शेअर्सचे मूल्य बघावं त्याची किंमत बघू नये.परंतु जेव्हा तुम्ही पेनी stocksमध्येच व्यवहार करत आहांत तेव्हां मूल्य हा मुद्दा गौण ठरतो. आणी शेअर्सची किंमत हाच मुख्य मुद्दा ठरतो. या शेअर्सचे मूल्य शोधूनही सापडत नाही. पेनी stocksमधील ट्रेडिंग म्हणजे लॉटरीचे तिकीट घेण्यासारखे आहे. एखाद्याला बम्पर लॉटरी लागते त्याचवेळी बाकीच्या लोकांचे पैसे बुडतात. म्हणजेच पेनी शेअर्सच्या ट्रेडिंगमध्ये मोठ्या प्रमाणावर फायदा होऊ शकतो पण मोठ्या प्रमाणावर तोटाही होऊ शकतो. या शेअर्सची किंमत Rs १० पेक्षा कमी असल्याने मोठ्या प्रमाणावर खरेदी करता येतात. हेच या शेअर्सचे आकर्षण होय. दोनतीन रुपयांचा शेअर पडून पडून किती पडणार असा विचार करून या भूलभुलैयामध्ये लोक अडकतात. पण जेव्हां या कंपन्या डीलीस्ट होतात तेव्हा तेलही गेले तूपही गेले हाती धुपाटणे आले अशी किरकोळ गुंतवणूकदाराची अवस्था होते. Rs १०० ला घेतलेल्या शेअरची किंमत Rs २०० व्हायला वेळ लागेल परंतु Rs २ किमतीचा शेअर Rs ४ पटकन होईल आणी आपल्याला १००% फायदा होईल असे वाटून गुंतवणूकदार या मोहजालांत अडकतात. हे शेअर कोणाच्याही खिशाला परवडतात त्यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदाराला पेनी stocks हा पैसे मिळवण्याचा सोपा मार्ग आहे असं वाटत.
या शेअर्समध्ये ट्रेडिंग कसे चालते.:-
हे शेअर्स प्रथम खूप मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केले जातात. नंतर त्यांत ट्रेडिंग करून त्या शेअर्समध्ये कृत्रिमरीत्या volume तयार केले जातं. यालाच ‘momentum’ असे म्हणतात. इमेल वरून, फोनवरून, वर्तमानपत्रातून, दूरदर्शनवरून, smsद्वारा, विश्लेषकामार्फत आणी तोंडी या शेअर्सविषयी बातम्या पसरवल्या जातात. किरकोळ गुंतवणूकदार या मोहजालांत फसतात. खरेदी वाढल्यामुळे शेअरची किंमत वाढते. फायदा दिसू लागताच ज्या लोकानी मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केलेली असते ते लोक शेअर्स विकून टाकतात. या ट्रेडिंगच्या पद्धतीला pump and dump असेही म्हणतात. किरकोळ गुंतवणूकदाराना मात्र शेअर्स विकण्याची संधी मिळत नाही. कितीही धोके समजावून दिले तरीही, कितीही सुचना आणी वार्निंग दिल्या तरीही गुंतवणूकदार या शेअर्सकडे आकर्षित होतात. जर तुम्हालाहि अशा शेअर्समध्ये ट्रेड करण्याची तीव्र इच्छा झाली तर निदान पुढील गोष्टींकडे लक्ष द्यावे

  1. रिस्क रिवार्ड रेशियो पहावा
  2. गुंतवणुकीचे प्रमाण कमी ठेवावे.
  3. या शेअर्सच्या बाबतीत विश्वासार्ह माहिती मिळणे कठीण असते म्हणून काळजीपूर्वक निर्णय घ्यावा.
  4. हे शेअर्स बहुधा प्रमोटर्सजवळच असतात. त्यांना ते शेअर्स विकायचे असतात. त्यामुळे तुम्ही जेव्हा शेअर्स विकायला जाता तेव्हा खरेदी करणारे मिळणे कठीण जाते.म्हणून ट्रेडेड volume बघावेत.
  5. ऑफिसमधल्या बातम्या, मित्रांचा सल्ला, दूरदर्शन, वर्तमानपत्र यातील टिप्स यावर अवलंबून न राहता स्वतः माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न करा.
  6. प्रमोटर्सचा स्टेक जास्त असला पाहिजे.
  7. कंपनीवर कर्ज किती आहे हे पाहा. आणी subsidiaries ची संख्या जास्त असेल तर कॉर्पोरेट गव्हरनन्सचा गोंधळ आहे कां ते पाहा.
  8. diversification चा नियम पेनी stocks च्या बाबतीत लागू होत नाही. त्यामुळे दोन किंवा तीन पेनी stocks मध्ये गुंतवणूक केली तर लक्ष देणे सोपे जाते.
  9. झटपट फायदा घेवून बाहेर पडावे. एक वर्षाच्या आंत विकल्यास कर भरावा लागेल हा विचार करत बसू नये. मिळणाऱ्या फायद्याचे गणित करून ताबडतोब शेअर्स विकून टाकावेत.
  10. या शेअर्समध्ये कधीही average करण्याच्या भानगडीत पडू नये.
  11. कोणावरही विश्वास ठेवू नये.
  12. ‘HIGH VOLUME’ असणारे पेनी stocks शोधा. एका दिवसाचे VOLUME बघण्याऐवजी एक महिन्याचे सरासरी VOLUME बघा.
  13. रात्रीतल्या रात्री कंपनी गुप्त होईल किंवा कंपनीचे डीलीस्टिंग होईल असे वाटल्यास अशा कंपनीच्या पेनी शेअर्स मध्ये गुंतवणूक करू नका.
  14. कंपनीच्या शेअर्सची किंमत RS २५ च्या जवळपास आणी मार्केटकॅप Rs ५०० कोटी असावी.
  15. पेनी शेअर्स झालेल्या कंपन्यांची उत्पादने किंवा सेवा आपल्याला परिचयाच्या असाव्यात.
  16. नियमित stockexchangeवर ट्रेड होणारे पेंनी stocks निवडा.
  17. हे शेअर short करू नका. आणी stoploss ठेवा.
  18. पोर्टफोलिओच्या ५% पेक्षा जास्त रक्कम या प्रकारच्या शेअर्स मध्ये गुंतवू नका.
  19.  यश मिळाले, फायदा झाला म्हणून पुन्हा पुन्हा त्या शेअर्समध्ये आंधळेपणाने ट्रेड करू नका.

पेनी stocks ची निवड कशी कराल :-
शेअरमार्केटमध्ये multibagger शेअर्स असतात असे लोकांनी ऐकलेले असते.तीन रुपये किंमतीचा शेअरही तीनशे रुपयाचा झालेल्याची उदाहरणे आहेत. यासाठी चोखंदळपणा आवश्यक आहे. कोणाकडून जर टीप मिळाली तर त्या बातमीची शहानिशा करा. कांरणे शोधा. शक्यतो कंपनी TURNAROUND होते कां ( तोट्यातून फायद्यामध्ये येते कां) कंपनीकडे असणारी मालमत्ता (जमीन, stocks, मशिनरी, तंत्रज्ञान, brand value) किती आहे ते पहा किंवा कोणी ती कंपनी विकत घेण्यास उत्सुक आहे कां याचा मागोवा घ्या.कंपनी नवीन उत्पादन मार्केटमध्ये आणते आहे कां ? कंपनीचा मार्केटशेअर वाढला आहे कां ? कंपनीने व्यवस्थापनामध्ये काही चांगले बदल केले आहेत कां ? कंपनीने कर्जफेड करायला सुरुवात केली आहे कां ? कंपनीच्या दृष्टीने कायदेकानुमध्ये अनुकूल बदल झाला आहे कां ? हे पहा. या कंपनीचा शेअर पेनी शेअर का झाला याची कांरणे शोधा. आणी कंपनी तोट्यांत जाण्यासाठी जबाबदार असणारी कारणे व्यवस्थापनाच्या हाताबाहेरची होती कां ते पहा. समजा कंपनीचे कामकाज जेथे चालते तो प्रदेश मायनिंग ban मध्ये आल्यामुळे कंपनीला तोटा झाला. आणी नंतर कायदे कानू बदलल्यामुळे मायनिंगला परवानगी मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली किंवा उत्तराखंडमधील पुरासारखी नैसर्गिक आपत्ती आल्यास तोटा झाला व त्यातून कंपनी सावरू लागली आहे.
अशी काही उदाहरणे आपल्याला सांगतां येतील. ज्या मोठ्या मोठ्या कंपन्याचे शेअर्स परिस्थिती त्यांच्या हाताबाहेर गेल्यामुळे पेनी stock झाल्या. उदा:- हिंदुस्थान CONSTUCTION,, रेणुका सुगर, जे पी असोसिएट, DLF SUZLON, UNITECH या कंपन्याच्या शेअर्सचा भाव कधीकाळी Rs १००० च्या आसपास होता हे सांगूनही विश्वास बसणार नाही. त्याविरुद्ध अशोक LEYLAND, मार्कसन फार्मा, क्वालिटी डेअरी या कंपन्यांचे शेअर्स अनुक्रमे Rs १२, ४, १२ अशा भावाला मिळत होते. त्यांची किंमत आता तीन आकडी झाली आहे.
बुल रन मध्ये अशा पेनी stocksचे पेव फुटलेले असते. कारण पेनी शेअरचे नशिब हे मार्केटमधील हालचालींवरच अवलंबून असते. अशा कंपन्यांची public scrutiny होत नाही, सेफ्टी कुशन कोणतेही नसते आणी मिनिमम standards ही नसतात . त्यामुळे ज्याला आगत असेल त्यानेच स्वागत केले पाहिजे.दक्षता घेतली पाहिजे.
म्हणजेच काय तर पेनी stocks चा रस्ता खाचखळगे असलेला, नागमोडी वळणांचा आहे त्यामुळे त्यावर जपूनच चालावे हे योग्य. चांगल्या आर्थिक आरोग्यासाठी काही पथ्य पाळावे लागते.
पुढील भाग वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा

4 thoughts on “भाग ५९ – मूर्ती लहान कीर्ती महान :-PENNY STOCKS

  1. Pingback: तुमचे प्रश्न – माझी उत्तरं : Sept – Dec 2016 | Stock Market आणि मी

  2. Pingback: भाग 60 – ASBA म्हणजे नक्की काय? | Stock Market आणि मी

  3. Pingback: तुमचे प्रश्न – माझी उत्तरं : Jan – Feb 2017 | Stock Market आणि मी

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.