Category Archives: Uncategorized

पुढचा कोर्स – 26-27 Jan 2019!

आजपर्यंत २ batch मध्ये ९ लोक येऊन शिकून गेले आनंद झाला. उत्साह वाढला आणि पुढच्या क्लासची  तारीख ठरवून टाकली.  या वेळी १० लोकांची batch आहे. तुम्हाला तुमची जागा कन्फर्म करायची असेल तर या पोस्ट वर कंमेंट किंवा फेसबुक वर message करा. मी तुम्हाला payment details पाठवीन. तुम्ही तुमची seat Rs १००० pay करून कन्फर्म करू शकता. Seats first come first serve या तत्त्वांवर देण्यात येतील!!

तारीख – २६ – २७ January २०१९ 
वेळ – ९ ते ४
ठिकाण – पांडुरंग निवास, स्टेशन रोड, ठाणे (वेस्ट), ४००६०१
फी – Rs ५०००
विषय –
(१) मार्केटची ओळख

(२) मार्केटमध्ये प्रवेश – DEMAT अकौंट, ट्रेडिंग अकौंट

(३) निफ्टी आणि सेंसेक्स हे निर्देशांक

(४) प्रायमरी मार्केट IPO

(५) सेकंडरी मार्केट, FPO, OFS, QIP इशू

(६) ट्रेडिंग – इंट्राडे, अल्पमुदत मध्यम मुदत आणि दीर्घ मुदतीसाठी,

(७) स्टॉप लॉस

(८) गुंतवणूक

(९)कॉर्पोरेट एक्शन आणि त्याचा शेअर्स खरेदी विक्री संबंधात विचार

(१०) फंडामेंटल विश्लेषण, क्रूड ,करन्सी, व्याजाचे दर विनिमय दर, फायनान्सियल रेशीओज

(११) टेक्निकल विश्लेषण

(१२) पेनी स्टॉक, सर्किट फिल्टर आणि इतर संबंधित विषय

धन्यवाद
भाग्यश्री फाटक (९६९९६१५५०७)

आपले नेहेमीचे नियम या कोर्सलाहि लागू होतील. या कोर्स मध्ये मार्केटच शिक्षण दिलं जाईल पण कुठल्याही टिप्स किंवा वैयक्तिक शेअर बद्दल सल्ले दिले जाणार नाहीत !!

पुढचा कोर्स – १५-१६ डिसेंबर !!

आपल्या विनंतीला मान देऊन मी अजून एक कोर्स arrange केलाय पण या वेळी फक्त ५ जणांसाठी !! तुम्हाला तुमची जागा कन्फर्म करायची असेल तर या पोस्ट वर कंमेंट किंवा फेसबुक वर message करा. मी तुम्हाला payment details पाठवीन. तुम्ही तुमची seat Rs १००० pay करून कन्फर्म करू शकता. Seats first come first serve या तत्त्वांवर देण्यात येतील!!

तारीख – १५ – १६ December 
वेळ – ९ ते ४
ठिकाण – पांडुरंग निवास, स्टेशन रोड, ठाणे (वेस्ट), ४००६०१
फी – Rs ५०००
विषय –
(१) मार्केटची ओळख
(२) मार्केटमध्ये प्रवेश – DEMAT अकौंट, ट्रेडिंग अकौंट
(३) निफ्टी आणि सेंसेक्स हे निर्देशांक
(४) प्रायमरी मार्केट IPO
(५) सेकंडरी मार्केट, FPO, OFS, QIP इशू
(६) , ट्रेडिंग – इंट्राडे, अल्पमुदत मध्यम मुदत आणि दीर्घ मुदतीसाठी,
(७) स्टॉप लॉस
(८) गुंतवणूक
(९)कॉर्पोरेट एक्शन आणि त्याचा शेअर्स खरेदी विक्री संबंधात विचार (१०) फंडामेंटल विश्लेषण, क्रूड ,करन्सी, व्याजाचे दर विनिमय दर, फायनान्सियल रेशीओज
(११) टेक्निकल विश्लेषण
( १२) पेनी स्टॉक सर्किट फिल्टर आणि इतर संबंधित विषय

धन्यवाद
भाग्यश्री फाटक (९६९९६१५५०७)

आपले नेहेमीचे नियम या कोर्सलाहि लागू होतील. या कोर्स मध्ये मार्केटच शिक्षण दिलं जाईल पण कुठल्याही टिप्स किंवा वैयक्तिक शेअर बद्दल सल्ले दिले जाणार नाहीत !!

भाग ६३ – सोनेरी चौकार :सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड्स स्कीम २०१८-२०१९

सोनेरी चौकार :सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड्स स्कीम २०१८-२०१

By Szaaman [Public domain], via Wikimedia Commons

भारतात सोन्याविषयी असणारे आकर्षण खूप आहे. त्यामुळे सोन्याची आयात मोठ्या प्रमाणावर होते. सरकारच्या दृष्टीने ही एक मोठी डोकेदुखी आहे. ज्यावेळी रुपया ढासळत असतो तेव्हा ही समस्याच उग्र रूप धारण करते. सरकार वेगवेगळे उपाय वेळोवेळी करत असते. वेगवेगळ्या योजना आखत असते.

सभोवतालची परिस्थिती जशी बदलते तसा समाजाला, सरकारला काही गोष्टींचा विचार करावा लागतो. अशाच प्रकारे ध्यानीमनी नसताना जगातील सर्व देशांत उलथापालथ झाली.ब्रेक्झिट, डिमॉनेटायझेशन,GST, ट्रेंड वॉर आणि टॅरिफ वॉर सुरु झाले आणी त्याचा परिणाम चलनावर व पर्यायाने सोन्याच्या दरावर झाला.

गेल्या काही महिन्यांत रुपया घसरला म्हणजेच एका US डॉलरला Rs.७३ ते Rs ७५ असा भाव झाला. क्रूडचा भावही वाढत गेला आणि त्याने US $ ८६ प्रती बॅरलची पातळी गाठली. महागाई, करंट अकौंट डेफिसिट वाढण्याचा धोका निर्माण झाला.आणि त्याच वेळेला लोकसभा तसेच राज्य विधानसभांच्या निवडणुका जवळ येऊ लागल्या अशा बदललेल्या परिस्थितीमुळे सरकारवरील ताण वाढत गेला आणि आता काय करावे असा विचार सरकार आणि RBI मिळून करू लागले.

सरकारच्या दृष्टीकोनांतून विचार करायचा झाला तर आयातीमध्ये प्रथम क्रमांकावर क्रूड तर दुसऱ्या क्रमांकावर सोने आहे. भारतीयांना सोन्याचे आकर्षण फार असल्याने लग्नकार्य, सणासुदीच्या काळांत सोन्याची मागणी वाढत असल्याने आणी आपल्या देशांत या मागणीप्रमाणे पुरवठा करण्यास पुरेसे सोन्याचे उत्पादन होत नसल्याने सोने मोठ्या प्रमाणावर आयात करावे लागते. त्यामुळे आयात आणी निर्यात यातील दरी रुदावते. CAD ( CURRENT ACCOUNT DEFICIT) वाढते.
बदलत्या काळाप्रमाणे सोन्याच्या बाबतीत चोरीमारीच्या धोक्यापासून संरक्षण व्हावे म्हणून लोक बँकेत लॉकर्समध्ये दागिने, जडजवाहीर ठेवणे सुरक्षित समजू लागले. लॉकरची उपलब्धता, लॉकर्सचे वाढणारे भाडे, दागिने बदलले जाण्याची भीती या समस्या आहेतच. ‘हौसेला मोल नसते’ असे जरी बोलले जात असले तरी प्रत्येक गोष्टीला मर्यादा आहेच. खरे पाहता सोन्यात केलेली गुंतवणूक ही ‘DEAD INVESTMENT’ ठरते पण सोने हा हौशीचा भाग असल्याने याकडे दुर्लक्ष होते.

सरकारने २०१५-२०१६च्या अन्दाजपत्रकांत’ ‘GOLD MONETISATION SCHEME’ नावाची योजना आणू असे सुतोवाच केले होते. या GMS (‘GOLD MONETISATION SCHEME’) चे उद्घाटन २०१६ सालच्या धनतेरसच्या सुमारास पंतप्रधान नरेंद्र मोदिनी केले. या योजनेअंतर्गत सरकारने RBI शी चर्चा करून दसरा आणि दिवाळीची संधी साधून २०१८ -१९ वर्षांसाठी एक सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड स्कीम आणली. या योजनेनुसार ऑक्टोबर २०१८ ते फेब्रुवारी २०१९ या काळामध्ये दर महिन्याला गोल्ड बॉण्ड्स इशू होतील.

(१) या योजनेखाली सिरीज II मध्ये सबस्क्राईब करण्यासाठी १५ ऑक्टोबर ते १९ ऑक्टोबर २०१८ ही मुदत आहे. या मुदतीत केलेल्या अर्जाना २३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी गोल्ड बॉण्ड्स इशू केले जातील. या योजनेतील सिरीज II साठी Rs ३१४६ प्रति ग्राम हा दर जाहीर केला.

(२) या योजनेखाली सिरीज III मध्ये सबस्क्राईब करण्यासाठी ५ नोव्हेंबर ते ९ नोव्हेंबर २०१८ ही मुदत आहे. या मुदतीत केलेया अर्जांना १३ नोव्हेंबर२०१८ रोजी गोल्ड बॉण्ड्स इशू केले जातील.

(३) या योजनेखाली सिरीज IV मध्ये सबस्क्राईब करण्यासाठी २४ डिसेंबर ते २८ डिसेंबर २०१८ ही मुदत असेल या मुदतीत केलेल्या अर्जाना १ जानेवारी २०१९ रोजी गोल्ड बॉण्ड्स इशू केले जातील.

(४) या योजनेअंतर्गत सिरीज V मध्ये सबस्क्राईब करण्यासाठी जानेवारी १४ २०१९ ते जानेवारी १८ २०१९ ही मुदत असेल. या मुदतीत केलेल्या अर्जाना २२ जानेवारी २०१९ रोजी गोल्ड बॉण्ड्स इशू केले जातील.

(५) या योजनेअंतर्गत सिरीज VI मध्ये सबस्क्राईब करण्यासाठी फेब्रुवारी ४ २०१९ ते फेब्रुवारी ८ २०१९ ही मुदत असेल या मुदतीत केलेल्या अर्जांना १२ फेब्रुवारी २०१९ रोजी गोल्ड बॉण्ड्स इशू केले जातील.

हे बॉण्ड्स बँका, स्टॉक होल्डिंग कॉर्पोरेशन, पोस्ट ऑफिस, NSE आणि BSE यांच्या मार्फत विकले जातील. हे बॉण्ड्स सरकारच्या वतीने RBI इशू करेल. हे बॉण्ड्स फक्त निवासी भारतीय व्यक्ती, HUF ट्रस्ट, युनिव्हर्सिटी आणि धर्मादाय संस्था खरेदी करू शकतील. हे बॉण्ड्स कमीतकमी १ग्राम किंवा त्याच्या पटीत इशू केले जातील. हे बॉण्ड्स ८ वर्ष मुदतीसाठी इशू केले जातील. ५ व्या,६व्या आणि ७व्या वर्षी व्याज देण्याच्या वेळेला तुम्हाला एक्झिट ऑप्शन मिळू शकेल. एक व्यक्ती किंवा HUF जास्तीतजास्त ४ किलोसाठी आणि ट्रस्ट आणि इतर २० किलोसाठी अर्ज करू शकतात. संयुक्त अर्जदार असाल तर पहिल्या अर्जदाराला ४ किलोसाठी अर्ज करता येईल.

गोल्ड बॉण्ड्सची किंमत ठरवण्यासाठी सब्स्क्रिप्शनच्या मुदतीच्या आधीच्या तीन दिवसाची सररासरी किंमत लक्षात घेतली जाईल. ही सरासरी ९९९ शुद्धतेच्या सोन्याच्या क्लोजिंग प्राईसची सरासरी असेल. ही क्लोजिंग प्राईस इंडिया बुलियन आणि ज्युवेलर्स असोसिएशनने ठरवलेली असेल. या बॉण्ड्सची किंमत रुपयात ठरवली जाईल.बॉण्ड्सचे रिडम्प्शन करताना रिडम्प्शन रक्कम याच आधारे ठरवली जाईल. जे लोक ऑन लाईन खरेदी करतील आणि डिजिटल मोडच्या द्वारे पैसे देतील त्यांना Rs ५० प्रती ग्राम सूट दिली जाईल. Rs २०००० पर्यंतची रकम कॅश, चेक किंवा डीमांड ड्रॅफ़्टच्या स्वरूपात स्वीकारली जाईल.

हे गोल्ड बॉण्ड्स गुंतवणूकदाराला सर्टिफिकेटच्या स्वरूपात ठेवता येतील किंवा आपल्या DEMAT अकौंट मध्ये जमा करता येतील. या गोल्ड बॉण्ड्स वर फिक्स्ड रेट ने २.५% प्रती वर्ष व्याज दिले जाणार हे व्याज दर सहा महिन्यांनीही मिळण्याची सवलत असेल. हे बॉण्ड्स तारण ठेवून कर्ज मिळू शकेल. सर्वसाधारण गोल्ड लोन जेवढे दिले जाते तेव्हढे लोन हे बॉण्ड्स तारण ठेवून दिले जाईल. KYC च्या सर्व नियमांचे पालन करून KYC करावे लागेल.

या बॉण्ड्सवर मिळणारे व्याज आयकर कायद्याप्रमाणे करपात्र आहे. TDS च्या प्रोव्हिजन या बॉण्ड्सला लागू होणार नाहीत . हे गोल्ड बॉण्ड्स रीडीम केल्यावर मिळणाऱ्या उत्पनावर कॅपिटल गेन्स टॅक्स लागणार नाही. हे गोल्ड बॉण्ड्स इशू केल्यापासून १५ दिवसानंतर स्टॉक एक्स्चेंजवर ट्रेंडेबल असतील. हे गोल्ड बॉण्ड्स गिफ्ट म्हणून देता येतील किंवा कोणाच्याही नावे ट्रान्स्फर करता येतील.हे बॉण्ड्स ट्रान्स्फर केल्यावर होणाऱ्या कॅपिटल गेन्स साठी इंडेक्ससेशनचा फायदा दिला जाईल.

या बॉण्ड्सवर मॅनेजमेंट चार्जेस लागणार नाहीत, या बॉण्ड्सच्या बाबतीत स्टोअरेज किंवा लॉकर फीची चिंता नाही.सोन्याचा भाव चालु असेल त्या भावाला हे बॉण्ड्स रीडीम केले जातील.लोकांना कॅपिटल मध्ये एप्रिसिएशन आणि व्याज असे दोन्हीचे फायदे मिळतील. हे गोल्ड बॉण्ड्स म्हणजे भांडवली गुंतवणूक आणि बॅंकेतील ठेवी यांचा सुरेख संगम आहे .

सरकारने गोल्ड बॉण्ड्स इशू करून सोनेरी चौकार मारला आहे. जर लोकांना ही योजना आवडली तर लोक षटकार मारतील. आणि सध्याच्या अडचणींवर सरकारला एक उपाय उपलब्ध होईल. सरकार सामना जिंकेल.

आधीचा भाग वाचण्यासाठी इथे क्लीक करा 

आजचं मार्केट – विशेष लक्षवेधी – रिलायन्स इंडस्ट्रीज results

आज रिलायन्स इंडस्ट्रीज या कंपनीचे दुसर्या तिमाहीचे निकाल जाहीर झाले.

एकूण उत्पन्न Rs १५६२९१ कोटी झाले. ही YOY (YEAR ON YEAR) ५४.५% ग्रोथ आहे.

नेट प्रॉफिट Rs ९५१६ कोटी झाले. ही YOY १७.३०% ग्रोथ आहे. GRM ( ग्रॉस रिफाईनिंग मार्जिन) US $ ९.५ /BBL होते. हे GRM गेल्या तिमाहीपेक्षा कमी (US $१०.५०/BBL ) आणि YOY( US $१२/BBL) ही कमी होते. EBITDA Rs २११०८कोटी होते. ही YOY ३५.६% ग्रोथ आहे. इतर उत्पन्न ३०% ने कमी होऊन Rs १२५० कोटी होते.
पेट्रोकेमिकल्स विभागाचे उत्पन्न YOY ५६.२% वाढून Rs ४३७४५ कोटी झाले. EBIT Rs ८१२० कोटी होती.
रिलायन्स जियोचे सब्सक्राइबर्स २५ कोटींपेक्षा जास्त झाले. या तिमाहीत ३.७ कोटी सब्सक्राइबर्स वाढले. ARPU प्रती सब्सक्राइबर प्रती महिना Rs १३१.७० होता. रिलायन्स जियोचे नेट प्रॉफिट Rs ६८१ कोटी होते.
रिलायन्स रिटेलने चांगली प्रगती केली. उत्पन्न Rs ३२४३६ कोटी होते. EBIT Rs १२४४ कोटी होते. रिलायन्स रिटेल ची ९१४६ स्टोर्स आहेत.
हा लक्षणीय बिझिनेस परफॉर्मन्स पेट्रोकेमिकल्स बिझिनेस मधील व्हॉल्युम आणि मार्जिन मधील वाढीमुळे आणि रिटेल आणि डिजिटल बिझिनेस मधील चांगल्या हातभारामुळे शक्य झाला .
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड हाथवे मधील ५१.३४% स्टेक Rs २९४० कोटींना खरेदी करेल. हाथवे रिलायन्स इंडस्ट्रीजला ९०.८० कोटी शेअर्स Rs ३२.३५ प्रती शेअर या भावाने ( CMP वर १०% प्रीमियमवर) प्रेफरन्स शेअर्स जारी करेल.
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड Rs २२९० कोटी खर्च करून डेन नेटवर्क्सया कंपनीमध्ये ६६.०१% स्टेक घेणार आहे. यामध्ये Rs २०४५ कोटी प्रेफरन्स इशूद्वारे तर Rs २४५ कोटींचे शेअर्स वर्तमान प्रमोटर्स कडून खरेदी केले जातील.
या दोन्ही कंपनीत ओपन ऑफर आणली जाईल.
हा रिलायन्स इंडस्ट्रीजचा तिमाहीतला परफॉर्मन्स उत्कृष्ट म्हणावा लागेल.

HAPPY 6th BIRTHDAY TO YOU – ‘मार्केट आणी मी ‘

Guru Purnima 2014

HAPPY BIRTHDAY TO YOU

मार्केट आणि मी हे माझे बाळ आता मोठे झाले. चांगले ६ वर्षाचे झाले. मला खूप उचंबळून येत आहे. २०१२ च्या गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी जेव्हा सुरुवात केली तेव्हा आपण एवढा मोठा प्रवास करू असे वाटले नव्हते.

‘मार्केट आणि मी’ चा शिल्पकार माझा मुलगा सुरेंद्र आणि मदतनीस प्रकाश फाटक, माझी मुलगी स्वरश्री आणि माझी सून किरण, माझे जावई अमेय जोगळेकर यांच्या मदतीशिवाय हा पल्ला गाठणे अशक्य होते.

त्याचबरोबर माझ्या ब्लॉगच्या वाचकांनी, हितचिंतकांनी नव्या नव्या गोष्टी करण्यास उत्तेजन दिले त्यांची मी शतशः आभारी आहे. वाचकांच्या प्रोत्साहनामुळेच माझ्या पुस्तकाचा म्हणजेच ‘मार्केट आणि मी’ चा जन्म झाला, ‘गोवन वार्ता’, ‘मनी प्लस’, ‘चारचौघी’, ‘माझी वहिनी’, या मासिकात, वर्तमानपत्रात लिखाण करू शकले. ‘नवशक्ती’ मध्ये महिला दिनाच्या निमित्ताने आलेल्या लेखाने याची पोचपावती मिळाली.

असेच आपण उत्तेजन देत रहा. पण नुसते उत्तेजन देऊन भागणार नाही. चुकांमधून शिकता शिकता भरपूर पैसे मिळवा. एक साखळी तयार करा. तुम्हीही मोठे व्हा इतरांनाही मार्केट करायला मदत करा. मार्केटविषयीचे गैरसमज दूर करा. ‘एकमेका सहाय्य करू अवघे धरू सुपंथ ‘

भाग्यश्री फाटक
www.marketaanime.com – साध्या आणि सोप्या भाषेत शेअर मार्केट

भाग ६२ – बीटकॉईन- एक मृगजळ

सध्या एक बातमी माझ्या वाचनात आली. ती म्हणजे CBOE ने (शिकागो बोर्ड ऑप्शन एक्स्चेंज, हे जगातील १९७३ साली सुरु झालेले सर्वात मोठे ऑप्शन एक्स्चेंज आहे) १० डिसेंबर २०१७ रोजी बीट कॉईन फ्युचर्स मध्ये ट्रेडिंग सुरु केले.हे एक्स्चेंज GEMINI या डिजिटल ASSET कंपनीच्या ऑकंशन किमतीवर आधारीत व्यवहार करते. . १८ डिसेंबर २०१७ला CME नेही बीट कॉईनमध्ये ऑप्शन ट्रेडिंग सुरु केले. या दिवशी दोन वेळा ट्रेडिंग थांबवावे लागले. ट्राफिक जाम झाला. त्यादिवशी १ बीटकॉईन= US $ १५५०० या भावाने ओपन झाले आणी १ बीट कॉईन =US $ १८८०० या दरावर बंद झाले. बीट कॉईनचा उच्चतम दर १ बीट कॉईन –US $ १९८४३ इतका होता. बीट कॉईन चा किमान रेट १ बीट कॉईन =US $१३९१४ असा होता. आता तो १ बीट कॉईन = US$१५०००च्या आसपास स्थिरावला आहे. लक्षात घ्या बीट कॉईनच्या किमतीतील हा एक आठवड्यातील चढउतार आहे. ही बीट कॉईन ची किमत १ जानेवारी २०१७ च्या किमतीपेक्षा १२ पट जास्त आहे. २००९ मध्ये US $ २५ चा एक पिझा घेण्यासाठी १०,००० बीट कॉईन देण्यात आले होते.
बीट कॉईन हे एक असे चलन आहे जे आपण बघू शकत नाही. स्पर्श करू शकत नाही. पण चलनाचे जे कार्य आहे ते बीटकॉईनच्या माध्यमातून करता येणे आजकाल शक्य झाले आहे. बीट कॉईन ही एक क्रीपटोकरन्सी आहे. हे चलन वापरताना HACKINGचा धोका असतो म्हणून बीट कॉईनमधील व्यवहारासाठी क्रिपटोग्राफीचा उपयोग करतात. ही एक वर्ल्डवाईड पेमेंट सिस्टीम, डिसेंट्रलाईझड डिजिटल करन्सी असून सेंट्रल बँक (उदा RBI) किंवा इतर प्रशासकाचे नियंत्रण नाही.
आता आपण हवेचे उदाहरण घेऊ. आपण हवेला कुठे हात लावू शकतो किंवा हवेला कुठे पाहू शकतो. पण हवेची जाणीव होते. फक्त विश्वासावर चालणारे चलन म्हणजे बीटकॉईन असे म्हणतात. काही माणसे परमेश्वर आहे असे म्हणणारी आहेत तर काही माणसे परमेश्वर नाही असे म्हणणारी आहेत. पण ज्याअर्थी आपल्या दृश्य असणारी सृष्टी आहे त्या अर्थी तिचा करताकरविता कोणीतरी असलाच पाहिजे.त्याच प्रमाणे बीटकॉईन ही संज्ञा अस्तित्वात आहे म्हणजे तिचा करता करविता कोणीतरी आहे हे निश्चित.
बीटकॉईन हे एक व्हर्च्युअल चलन किंवा डिजिटल चलन आहे. हा एक क्रीपटोकरन्सीचा प्रकार आहे. ह्या चलनाची साठवण करण्यासाठी तिजोरीची किंवा हंड्यांची आवश्यकता नसते .हे चलन आपल्याला ऑन-लाईन WALLET मध्ये ठेवता येते. ह्या प्रकारच्या चलनावर कोणाचेही नियंत्रण नाही. रुपया, GBP, किंवा US $ किंवा अन्य कोणत्याही देशाच्या चलनावर त्या त्या देशाच्या मध्यवर्ती बँकेचे नियंत्रण असते तसे बीट-कॉईनच्या बाबतीत नाही म्हणून या चलनाला DECENTRALISED चलन असे म्हणतात. जसे हवा, पाणी, सूर्य चंद्र इन्टरनेट, ध्वनीलहरी, यांची मालकी अमुक एका माणसाकडे किंवा संस्थेकडे नाही पण या सर्व गोष्टीचा वापर करण्याचे अधिकार सर्वांना आहेत. बीटकॉईनचा शोध ३ जानेवारी २००९ मध्ये सातोशी नाकामाटो यांनी लावला.
रुपयाची किंवा अन्य कोणत्याही देशाच्या चलनाची किंमत त्या देशाजवळ असलेले सोने किंवा परकीय चलनाचा साठा, त्या देशावर असलेले कर्ज, देशाची आर्थिक परिस्थिती, प्रगतीचा वेग यावर ठरते तसे बीट कॉईनच्या बाबतीत नाही. बीट कॉईनची किंमत ही मागणी आणी पुरवठा या तत्वावर ठरते.
बीट कॉईनसाठी एका खात्याची गरज असते. याला ‘बीट कॉईन WALLET’ असे म्हणतात. या ‘WALLET’ चे पुष्कळ प्रकार आहेत. ‘डेस्कटॉप WALLET’, ‘मोबाईल WALLET’, ‘ऑन लाईन /वेबसाईट WALLET, ‘हार्डवेअर WALLET’ अशा कोणत्याही प्रकारच्या WALLETचा उपयोग करून एक खाते उघडा. हे WALLET तुम्हाला एक UID (UNIQUE ID) देते. या ID चा उपयोग करून बीट कॉईन माईन करून साठवता येतात.या UID चा उपयोग करून तुम्हाला WALLET मधील बीट कॉईन विकता येतात. या विक्रीचे पैसे तुम्ही या WALLET द्वारे तुमच्या बँक अकौंटमध्ये ट्रान्स्फर करू शकता. बीट कॉईनमध्ये कोठलाही व्यवहार करण्यासाठी बीट कॉईन WALLET असणे जरुरीचे आहे.
जसे प्रत्येक चलन छोट्या छोट्या भागात विभागलेले असते .उदा रुपया –पैसे, GBP –पेनी, तसा १ बीट कॉईन हा ‘सातोषी’ मध्ये विभागलेला असतो. एका बीट कॉईनची किंमत १० कोटी ‘सातोषी’ असते. बीट कॉईनचा दर US $ मध्ये ठरवला जातो. जसे १ बीट कॉईन म्हणजे US $१०००. बीट कॉईनची रुपयातील किंमत US $ आणी रुपया यांच्यातला विनिमय दर लक्षात घेवून ठरवली जाते.
तुम्ही ऑन लाईन काही सामान विकत असाल आणी खरेदी करणारा बीट कॉईन मध्ये पेमेंट करायला तयार असेल तर तुम्ही बीट कॉईन स्वीकारून सामान विका, नंतर जेव्हा बीट कॉईनचा दर वाढेल तेव्हा बीट कॉईन विकून पैसे मिळवा. सध्या तरी बीट कॉईन चा दर वाढतो आहे तो वाढतच राहील याची शाश्वती नाही. हेच उदाहरण शेअरमार्केटच्या बाबतीत द्यायचे झाले तर तुम्ही काही माल विकला त्या व्यक्तीकडे काही शेअर्स असतील ती व्यक्ती तेवढ्या किमतीचे (मार्केटमध्ये त्या दिवशी असलेल्या भावाप्रमाणे). शेअर्स तुमच्या ‘DEMAT’ खात्याला ट्रान्स्फर करायला तयार असेल तर तुम्ही ते शेअर स्वीकारून शेअर्सचा भाव वाढल्यावर ते शेअर्स विकून फायदा मिळवू शकता. पण याची शाश्वती नाही.
तुम्ही बीट कॉईन मायनिंग करू शकता. याच्या साठी संगणक हवा, आणी तोसुद्धा हायस्पीड प्रोसेसर (उच्च प्रतीची कॉम्प्युटिंग क्षमतेचा) असलेला म्हणजेच त्याचे हार्डवेअर उत्कृष्ट दर्जाचे हवे. याबरोबरच याला उर्जेचा वापर करावा लागतो बीट कॉईन संगणक कोड्सचा उपयोग गुंतागुंतीचे गणिती प्राब्लेम सोडवून माईन करतात. १ बीट कॉईन माईन करायला २१५ KW-HOURS उर्जा लागते. १ बीट कॉईन व्यवहाराच्या प्रक्रियेसाठी US $ ७.३० आकारले जातात. आपण जे व्यवहार बीट कॉईनच्या माध्यमातून करतो तो ‘व्हेरीफाय’ व्हायला हवा. हे व्यवहार व्हेरीफाय करण्यासाठी बीट कॉईन चा व्यवहार व्हेरीफाय करणाऱ्याला ‘मायनर’ असे म्हणतात. आपण बीट कॉईन मध्ये केलेला व्यवहार योग्य की अयोग्य, खोटा किंवा चुकीचा नाही याची पडताळणी हे ‘मायनर’ करतात. या कामाचा मोबदला त्यांना बीट कॉईन च्या माध्यमातूनच मिळतो. या ‘मायनर्स’ जवळ हाय परफॉरमन्स संगणक आणी GPU (ग्राफिकल प्रोसेसिंग युनिट) असतात.असे संगणक आणी GPU खूप महाग असतात. अशा पद्धतीने नवीन बीट कॉईनचा प्रवेश होतो.
पण देशाच्या सेन्ट्रल बँकेने किती चलनी नोटा छापायच्या यावर सरकारचे बंधन असते. तसेच बीट कॉईनच्या बाबतीत आहे. बीट कॉईन मायनिंग करण्याची मर्यादा २१ मिलियन बीट कोईन इतकी आहे. सध्या १६.७ मिलियन बिट कॉईन सिस्टीममध्ये आहेत..
पूर्वीच्या काळात बार्टर व्यवहाराची पद्धत प्रचलीत होती. नंतर जेव्हा चलनात व्यवहार सुरु झाला तेव्हाही लोक घाबरले असणारच तसेच बीट कॉईन ही डिजिटल व्यवहाराची पुढील पायरी असल्यामुळे लोक या माध्यमातून व्यवहार करायला घाबरण्याची शक्यता आहे.
जसा आपण बँकेच्या पेमेंट प्रक्रियेचा अभ्यास करून त्या प्रक्रियेचा उपयोग करून व्यवहार करतो. या व्यवहाराची नोंद बँकेच्या खात्यात होते. त्यामुळे हा व्यवहार पूर्ण झाला असे कळते. तसाच व्यवहार बीट कॉईनच्या बाबतीत ‘ब्लॉकचेन’ च्या माध्यमातून करायचा. बीट कॉईन मध्ये झालेल्या प्रत्येक व्यवहाराची नोंद एका ‘पब्लिक लेजर’ मध्ये होते. यात प्रत्येक व्यवहाराची खुलासेवार माहिती असते यापूर्वी पब्लिक लेजर’ हा एकच डेटा बेस होता. तो ऑऊट ऑफ डेट, HACK, किंवा बदलला जाऊ शकत होता. याचा प्रतिबंध करण्यासाठी आता हाच डेटा निरनिराळ्या ठिकाणच्या संगणकांवर ठेवला जातो प्रत्येक बीट कॉईन व्यवहार या सर्व ठिकाणच्या संगणकांवर रेकॉर्ड केला जातो. यालाच ‘बीट कॉईन ब्लॉकचेन’असे म्हणतात. बीट कॉईन व्यवहाराची ‘बीट कॉईन ब्लॉक चेन’ मध्ये झालेली नोंद हे त्या व्यवहाराचे प्रमाण किंवा पुरावा असतो.
बीट कॉईन च्या व्यवहारात बँक, डेबिट कार्ड, क्रेडीट कार्ड इत्यादींची गरज नसते. बीट कॉईनचा व्यवहार ‘नेटवर्क बेस्ड ‘असतो. हल्ली ‘ऑन लाईन डेव्हलपर्स’ एन्टरप्रान्युअर, NGO म्हणजेच नॉन प्रॉफीट ऑर्गनायझेशन, बीट कॉईन चा उपयोग करतात. जागतिक पातळीवर पेमेंटसाठी याचा उपयोग होतो.
बीट कॉईनमधील व्यवहार करण्याचे फायदे
(१)डेबिट कार्ड किंवा क्रेडीट कार्डाने व्यवहार केल्यास जे चार्जेस लागतात त्यापेक्षा खूप कमी चार्जेस लागतात
(२) कोणताही त्रास न होता जगाच्या कोठल्याही कानाकोपऱ्यात व्यवहार करता येतो.
(२) बँकेने दिलेले डेबिट कार्ड किंवा क्रेडीट कार्ड बँक ब्लॉक करू शकते. तसा बीट कॉईनचा अकौंट ब्लॉक करता येत नाही.
(४) आपल्या बीट कॉईन व्यवहारावर सरकारी, निम सरकारी किंवा अन्य कोणत्याही ऑथोरिटी लक्ष ठेवू शकत नाही.
(५) दीर्घ मुदतीच्या गुंतवणुकीसाठी बीट कॉईन फायदेशीर आहे असे दिसते. सध्यातरी बीट कॉईन ची किंमत वाढतेच आहे. याचा सोन्याच्या भावावर परिणाम होत आहे.
(७) भिजणे, चोरीमारी फाटणे असा धोका नाही.
बीट कॉईन मधल्या व्यवहाराचे तोटे
(१)बिट कॉईनच्या किमतीत फार वारंवार आणी फार मोठे चढ उतार होतात. त्यामुळे गुंतवणुकीसाठी असलेल्या इतर माध्यमांपेक्षा धोका जास्त आहे.
(२) जर तुमचा संगणक ‘HACK’ झाला तर HACKER सर्व बीट कॉईन घेवून जाईल. अशा वेळेला कुणी मदत करू शकत नाही. आतापर्यंत ९,८०,००० बीट कॉईनची चोरी एक्सचेज मधून झाली. त्याच्यापैकी फारच कमी प्रमाणात तपास लागून बीट कॉईन परत मिळवता आले.
‘UNOCOIN’, Z’EBPAY’ या साईटवर तुम्हाला बीट कॉईनचा भाव समजू शकतो. आपण सोने चांदी जशी खरेदी करतो तसेच रुपये देवून बीट कॉईन खरेदी करू शकतो.
‘UNO COIN’ च्या बाबतीत जर रेफरल कोड मागितला तर U 124697 द्यावा. तुम्हाला Rs 200ची बीट कॉईन मिळू शकतील
UNO COIN वर व्यवहार करण्याचे फायदे
(१) OTC ट्रेडिंग
(२) AUTO सेल बीट कॉईन
(३) दोन किंवा अधिक ऑथेनटीकेशन होत असल्यामुळे जास्त सुरक्षित.
(४) तुम्ही तुमचा बीट कॉईन ADDRESS तयार करू शकता
(५) तुम्ही ‘बिझिनेस युनोकॉईन’ बरोबर सहज जोडले जाता.
(६) बीट कॉईनच्या किमतीत खूप चढउतार होत असेल तर ताबडतोब विकू शकता किंवा ठेवू शकता.
(७) नो CHARGE BACK
(८) पेमेंट करण्यासाठी बीट कॉईन स्वीकारताना कोणताही चार्ज नाही. .
‘ZEBPAY’ च्या ANDROID अप्लिकेशन वर जाऊन बीट कॉईन खरेदी करता येते. यासाठी रेफरल कोड मागितल्यास REF 77839482 द्यावा. या साईटवर तुम्हाला Rs १०० ची बीट कॉईन मिळतील.
‘ZEBPAY’ ची वैशिष्टे
(१) कमीत कमी किमतीत सेवा पुरवतात
(२) APP वापरून मोबाईलवरूनही खरेदी करता येते.
(३) बीट कॉईनचा व्यवहार जलद गतीने होतो.
(४) अधिक सुरक्षित
(५) AMEZON, फ्लिपकार्ट, मेक माय ट्रीप याची व्हाउचर खरेदी करून १०% बचत करू शकता.
(६) बीट कॉईन वापरून मोबाईल आणी DTH मध्ये ‘टॉप अप’ करू शकता.
१ ‘सातोषी’ = ONE HUNDRED MILLIONTH ऑफ १ बीट कॉईन म्हणजेच ०.०००००००१ बीट कॉईन
पूर्वी सोने घरदार शेतीवाडी यामध्ये पैसे गुंतवण्याकडे कल होता आता काही लोक बीट कॉईनकडे वळले आहेत. साधारण १०० ते २०० वर्षापूर्वी लोक बँकेत पैसे ठेवायला घाबरायचे सध्या ऑन लाईन व्यवहार करायला कचरतात. आणखी १०० वर्षांनी बीट कोईन आणी CRYPTO करन्सीजमध्ये नियमितपणे व्यवहार होऊ लागतील. .RBI ने असे सर्क्युलर काढले आहे की त्यांनी कोणत्याही एजन्सीला बीट कॉईनमध्ये व्यवहार करण्यासाठी किंवा बिट कॉईन माईन करण्यासाठी लायसेन्स दिलेले नाही. तसेच या करन्सीला सरकारचे कोणतीही संरक्षण नाही.
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काही देशांच्या मध्यवर्ती बँका आपल्या मान्यतेखाली आणी नियंत्रणाखाली CRYPTO करंसी जारी करण्याचा विचार करत आहेत. तर बाकीच्या देशांच्या मध्यवर्ती बँकांनी या करन्सीविरुद्ध हायरिस्क करन्सी म्हणून धोक्याचा इशारा दिला आहे.
एकंदरीत काय ‘धरलं तर चावत सोडलं तर पळत’!! कालाय तस्मय नमः

अनुभव हाची गुरु – रंगले नाट्य असे ३३१ चे – १० August २०१७

रंगले नाट्य असे ३३१ चे

  • नाट्यगृह   –      शेअरमार्केट
  • नाटकाचा विषय   –    शेल कंपन्या
  • नाटकातील पात्रे –      SEBI (SECURITIES AND EXCHANGE BOARD OF INDIA), शेल कंपन्या. यांची संख्या ३३१, SAT(SECURITIES APPELLATE TRIBUNAL)
  • नाटकाचे प्रेक्षक –      शेअरमार्केटमधील असंख्य गुंतवणूकदार आणी ट्रेडर्स
  • समीक्षक  –      बिझिनेस आणी शेअरमार्केटशी संबंधीत दूरदर्शनवरील वाहिन्या, शेअरमार्केटमधील तज्ञ
  • नाटकाचे प्रयोग –      सोमवार पासून रोज

शेअर मार्केटच्या रंगमंचावर सकाळी ९ वाजता हे नाटक सुरु होऊन उत्तरोत्तर रंगत जाणार होते. नाटकाचा पडदा उघडला आणी घोषणा झाली की सेबीने ३३१ कंपन्यांची यादी शेल कंपन्या म्हणून घोषित केली. आणी या कंपन्यांना कॉर्पोरेट अफेअर्स मंत्रालयाने शेल कंपन्या म्हणून ठरवल्या आहेत असे सागितले.   या कंपन्यांना ‘STAGE 4 OF THE GRADED SURVEILLANCE MEASURES’ मध्ये ताबडतोब टाकले. याचा परिणाम म्हणजे या कंपन्यांच्या शेअर्समधील ट्रेडिंगवर पुष्कळ बंधने आली या कंपन्यांमध्ये महिन्याच्या पहिल्या सोमवारी ट्रेडिंग होऊ शकेल आणी ते ही T टू T म्हणजे इंट्राडे ट्रेडिंग बंदच. सक्तीने डिलिव्हरी घ्यावी लागेल. या शेअर्समध्ये ट्रेडिंग करण्यासाठी २०० % मर्जीन ठेवावे लागेल. सर्व सौदे शेवटच्या क्लोजिंग भावापेक्षा जास्त भावात होतील. जर STOCK EXCHANGEला आवश्यक वाटले तर या कंपन्यांच्या विश्वासार्हतेविषयी चौकशी करून या कंपन्यांचे फोरेन्सिक ऑडीट करावे. जर या सर्वानंतर ती शेल कंपनी आहे असे ठरले तर या कंपन्यांना EXCHANGE वरून डीलिस्ट केले जाईल.
या यादीत असलेल्या बहुतेक कंपन्यांनी सांगितले की आम्ही या सेबीच्या ऑर्डरविरुद्ध SAT कडे अपील करू. झालं ! वातावरण क्षणात बदललं टाचणीने टोचल्यावर फुगा फुटावा तसेच झाले. मार्केट नाही तरी उच्चतम पातळीवर होते निमित्ताची वाटच पाहत होते. आयते कोलीत मिळाले. मार्केट पडू लागले.
या यादीत असलेल्या ३३१ कंपन्यांच्या पोटात गोळा उठला. काही कंपन्यांनी मिडीयाकडे जाऊन स्पष्टीकरण दिले आणी SAT कडे अपील करण्याची तयारी केली. या यादीत काही प्रतिष्ठीत कंपन्या होत्या उदा जयकुमार इन्फ्रा, प्रकाश इंडस्ट्रीज, पार्श्वनाथ बिल्डर्स, आसाम कंपनी, पिंकॉन स्पिरीट.
पण या ठिकाणी गुंतवणूकदारांचा विचार झालाच नाही. त्यांनी घाबरून जाऊन शेअर्स विकायला सुरुवात केली. या प्रश्नावर मिडीयामध्ये अनेक चर्चा सुरु झाल्या. शेल कंपन्यांवर वर्तमानपत्रात लेख येऊ लागले. काळा पैसा पांढरा करण्यासाठी किंवा कर चुकवण्यासाठी शेल कंपन्यांचा वापर करतात अशी सर्वांच्या ज्ञानात भर पडली.
कंपन्या तक्रार करू लागल्या आम्हाला आमची बाजू मांडण्याची संधी दिली नाही. सेबी म्हणू लागले की ADMINISTRATIVE ऑर्डर विरुद्ध या कंपन्या SAT कडे अपील करू शकत नाही. सेबीने या एकाएकी केलेल्या उपाययोजनेमुळे अल्पसंख्य शेअरहोल्डर्सना या कंपन्यांमधील आपली गुंतवणूकीविषयी विचार करायला वेळ मिळाला नाही तसेच कंपन्यांना त्यांची बाजू मांडायला संधी न दिल्यामुळे ‘NATURAL JUSTICE’ या तत्वाचाही अनादर झाल्यासारखे झाले. गुंतवणूकदारांचा वाली कोणीच नाही. काही जण अवाक झाले. किती दिवस आपले पैसे अडकून पडणार बुवा अशा विचारात गढले. बहुतेक गुंतवणूकदारांचे STOP LOSS ट्रिगर झाले.सोमवार मंगळवार बुधवार मार्केट पडतच राहिले. सगळीकडे सन्नाटा पसरला. अशा प्रकारे पहिला अंक संपला.
दुसरा अंक सुरु झाला. गुरुवारी चित्र थोडे आशादायी झाले. मार्केटने संकट पचवले. थोडे थोडे मार्केट सावरुही लागले. पण प्रश्नचिन्ह होतेच. मोठमोठ्या गुंतवणूकदारांनी पैसा गुंतवला, वर्तमानपत्रात तज्ञाचे मत वाचले, दूरदर्शन वाहिन्यांवरील चर्चा ऐकली. फंडामेंटल विवरण तसेच तांत्रिक विवरण समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. एवढे सव्यापसव्य करून पैसे गुंतवले. मग माशी शिंकली कुठे ? एका रात्रीत ३३१ कंपन्या शेल कंपन्या झाल्या कशा? की मुळातच शेल कंपन्या होत्या पण तसे जाहीर झाले नव्हते. अंदरकी बात राम जाने!
अशावेळी इन्व्हेस्टर प्रोटेक्शन फंडातून नुकसानभरपाई दिली पाहिजे अशी चर्चा सुरु झाली. कारण यात गुंतवणूकदारांची काय चूक ? जर तुम्हाला माहित होते या शेल कंपन्या आहेत तर या कंपन्यांच्या हेअर्समध्ये ट्रेडिंगला परवानगी कशी दिली अशा अनेक प्रश्नांनी गुंतवणूकदारांच्या मनात घर केले.
तर अधिक स्पष्टवक्त्या तज्ञांनी सांगितले की असे होणे हा एक प्रकारचा रिस्क आहे आणी इक्विटीमध्ये गुंतवणूक रिस्की असल्यामुळे असे प्रकार घडणारच..
दोन कंपन्यांनी SAT कडे सेबीच्या ऑर्डर विरुद्ध अपील केल्यामुळे गुरुवारी SAT या नवीन पात्राचा रंगमंचावर प्रवेश झाला. सेबीने असा फतवा काढला की SAT ला या बाबतीत ज्युरीसडीकशन नाही. कोणत्याही ADMINISTRATIVE ऑर्डर विरुद्ध तुम्ही HIGHER AUTHORITY कडे अपील करू शकत नाही असा सुप्रीम कोर्टाचा निर्णय आहे.
ही बातमी येताच मार्केटचे उरलेसुरले अवसानही गळाले आणी मार्केट जोरदार वेगाने पडू लागले. निफ्टी ९८०० ची पातळी तोडून खाली गेले. पण तेवढ्यात जणू काही जादूभरी बातमी आली की SATने जयकुमार इन्फ्रा आणी प्रकाश इंडस्ट्रीज या कंपन्यांचे म्हणणे ऐकून घेतले. सेबीची ३३१ कंपन्या शेल कंपन्या ठरवण्याची  ऑर्डर ADMINISTRATIVE ऑर्डर नाही. तसेच सेबीने आपले ‘माइंड अप्लाय’ केले नाही तसेच कंपन्यांना त्यांचे म्हणणे मांडायला वेळ द्यायला पाहिजे होता.तो दिला नाही. ही ऑर्डर एकाएकी आणी वेळ न देताच काढल्यामुळे अल्पसंख्य शेअरहोल्डर्सना कंपन्यातील आपल्या गुंतवणुकीविषयी विचार करायला आवश्यक तेवढा वेळ मिळू शकला नाही. त्यामुळे SATने या दोन कंपन्यांचे अपील दाखल करून घेवून या दोन कंपन्यांची नावे RESTRICTIVE ट्रेडिंग लिस्ट मधून बाहेर काढावी असा निर्णय दिला.
शुक्रवार पासून या दोन कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये नियमित ट्रेडिंग सुरु होईल अशी आशा आहे. या दोन कंपन्या हिरो ठरल्या त्यांनी राहिलेल्या ३२९ कंपन्यांसाठी SAT मध्ये अपील करण्याचा मार्ग मोकळा केला. या राहिलेल्या ३२९ कंपन्या आणी त्यातील गुंतवणूकदारांचे भवितव्य काय कुणास ठाऊक असा विचार मनात आला. माझ्या बाबतीत असे इकडचे जग तिकडे झाले असते कां ? तर नकीच नाही. मी तुम्हाला TCS च्या ‘BUY BACK’ चा अनुभव दिला आहे. तब्बल १० दिवस हुज्जत घालावी लागली होती.
ज्याचा शेवट गोड ते सगळे गोड असे म्हणतात. मार्केटचा मूड सुधारला शेवटच्या अर्ध्या तासात निफ्टीने ९८५० ची पातळी गाठली. मार्केटने सुटकेचा निश्वास टाकला. पण यात ज्यांनी धैर्य सोडून पडत्या भावाला आपल्याजवळचे चांगल्या कंपन्यांचे शेअर्स विकून टाकले त्यांचे तर भारी नुकसान झाले. या प्रसंगातून शेअरमार्केट किती प्रगल्भ आहे आणी कोणत्याही गोष्टीला प्रतिक्षिप्त क्रियेप्रमाणे ताबडतोब योग्य तो प्रतिसाद देते हे लक्षात घेण्यासारखे आहे.
या दोन कंपन्यांप्रमाणेच आणखी काही कंपन्यांना लागलेले ग्रहण सुटेल अशी आशा निर्माण झाली. साडेतीन वाजले शेवटची घंटा झाली. आणी एक अविस्मरणीय नाटक माझ्या मनात जन्मभरासाठी घर करून गेले.

अनुभव हाची गुरु – गोंधळात गोंधळ – १० जुलै २०१७

गोंधळात गोंधळ
सोमवारी तारीख १० जुलै २०१७ रोजी सकाळी सकाळी P नोटच्या संदर्भात खबर आली. त्यामुळे गोंधळ उडाला. पण ही खबर पॉझीटीव्ह आहे असे समजताच SGX निफ्टी सावरला. मार्केट व्यवस्थित सुरु झाले. ऑल टाईम हायला उघडले. पण NSE वरील शेअर्सचे भाव बदलत नव्हते, अपडेट होत नव्हते. त्यामुळे ट्रेडिंग करताना गोंधळ उडत होता.१० वाजता वायदे बाजारातील सौदे NSE ने बंद केले.तिथपर्यंत काही लोकांचे सौदे झाले होते.आणी त्यांनी पुढील ऑर्डर्स टाकल्या होत्या. BTST (BUY TODAY SELL TOMORROW) किंवा STBT (SELL TODAY BUY TOMORROW) वाल्यांचा गोंधळच उडाला.
NSE ने १०-३० ते १०-४५ या दरम्यान प्रीओपन सेशन होईल असे सांगितले. आणी १०-४५ वाजता NSE सुरु होईल असे जाहीर केले. पण तसे घडले नाही. या वेळेपर्यन्तही तांत्रिक बिघाडात सुधारणा झाली नव्हती. नंतर पुन्हा ११ ते ११ वाजून ७ मिनिटांनी प्रीओपन आणी ११-१५ वाजता NSE सुरु होईल असे जाहीर केले. पण पुनश्च हरी ओम ! कथा पुढे सरकलीच नाही. दुपारी १२ वाजण्याच्या सुमारास NSE च्या सॉफटवेअरमध्ये काही बिघाड आहे हे सेबीला समजले.
हा सर्व वेळ BSE वरील कामकाज रोजच्याप्रमाणे व्यवस्थित चालू होते.
दोन वेळा प्रयत्न झाल्यानंतर सांगण्यात आले आता संपूर्ण दिवसासाठी NSEवरील ट्रेडिंग बंद राहील. नंतर लगेचच १० मिनिटांनी असे सांगण्यात आले की असे दिवसभर ट्रेडिंग बंद ठेवता येणार नाही. १२-१५ ते १२-२२ या वेळात प्रीओपन करून १२-३० वाजता मार्केट सुरु करू. सकाळी ९-५५ वाजेपर्यंत ज्यांनी सौदे टाकले ते पूर्ण करण्यासाठी मेंबर्सना १२-१५ ते १२-२९ पर्यंतचा वेळ दिला गेला. पण ९-५५ पर्यंतचे सौदे रद्द होणार नाहीत असे सांगितले. असे घडले तर काय उपाययोजना केली पाहिजे यासाठी कोणतेही लीगल फ्रेमवर्क उपलब्ध नाही. या वेळात काही FREAK ट्रेड झाले म्हणजे भाव नोंदवले गेले पण ट्रेड दिसले नाहीत.
१२-३० वाजता NSE सुरु झाले. वायदेबाजार नीट सुरु झाला. पण कॅश सेगमेंटमधील गोंधळ संपला नव्हता. विक्रीसाठीचे भाव कमी आणी खरेदीसाठीचे भाव जास्त दिसत होते. AU फायनान्सचा भाव NSE वर Rs ३५८ तर BSE वर Rs ५३३ दिसत होता. दोन्ही एक्स्चेंजवरील किंमतीमध्ये एवढा फरक कधीच नसतो.
NSE वर सौदे MATCH करताना वेळ लागत होता. अर्थमंत्रालय दिवसभर लक्ष ठेवून होते पण काही करू शकत नव्हते. फक्त SEBIच्या संपर्कात होते. STOCK एक्स्चेंजविषयी सर्व निर्णय सेबी घेते. सेबीने सांगितले की आज गुंतवणूकदारांचे, ट्रेडर्सचे किंवा ब्रोकर्सचे जे नुकसान झाले असेल ते नियमाप्रमाणे विचार करून सेबी त्याची भरपाई करेल.
पण BACK UP SYSTEM का चालू केली नाही नेहेमी दर ३ महिन्यांनी MOCK ट्रेडिंग घेण्यात येते. आकस्मिक संकटाच्या वेळेस उपयोग व्हावा म्हणून जी योजना आयोजित केली गेली ती जर अशा वेळेस फेल गेली तर काय उपयोग ? परीक्षेच्या ऐन वेळी केलेला सर्व अभ्यास विसरून जाण्यासारखे झाले हे !
अशा वेळी काही गोष्टी लक्षात येतात.
(१) BSE वरील VOLUNE वाढले.
(२) NSE वर वायदेबाजारात सौदे होत नसतानासुद्धा BSE वरील वायदेबाजार थंड होता.
(३) अशा वेळी मार्केट ऑर्डर टाकू नये, लिमिट ऑर्डरच टाकावी. मार्केट ऑर्डर टाकल्यास खरेदी चढ्या भावाला होण्याची तर विक्री कमी भावाला होण्याची शक्यता असते.
१ वाजून १० मिनिटांनी NSEवर ट्रेडिंग व्यवस्थित सुरु आहे असे सांगितले. ९ एप्रिल २०१४, ३ जुलै २०१४, ११ जुलै २०१४, ला BSE वर अशा घटना घडल्या होत्या. पण यात एकच बरे झाले हे सर्व NSE उघडण्याच्या वेळीच झाले. २ वाजून गेल्यावर घडले असते तर फार नुकसान आणी गोंधळ उडाला असता. जसे लग्न होण्याच्या अगोदर काही वाईट गोष्टी समजल्या त्यामुळे लग्न मोडले तर लोक म्हणतात लग्न झाल्यानंतर घटस्फोट होण्यापेक्षा आधी समजले हे बरे झाले. शेवटी काय दगडापेक्षा वीट मऊ. पण मार्केटला या सगळ्याचा गंध नव्हता. मार्केट स्वतःतच मग्न होते. निफ्टी ९७०० च्या वर उघडला आणी ९७६२ वर बंद झाला. ९७८२ पर्यंत निफ्टी ने इंट्राडे उच्चांक गाठला.
ही NSE च्या इतिहासातील पहिलीच घटना असावी. हा दिवस मार्केटच्या उच्चांकासाठी आणी मार्केटमधल्या तांत्रिक बिघाडाच्या नावावर नोंदला गेला.