Tag Archives: IPO Listing

भाग ५३ – No pain, no (listing) gain !!

मागील भाग वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा 
४७साव्या भागापासून आपण ‘IPOची कहाणी वाचत आहांत, समजून घेत आहांत. सध्या ‘IPO’ फारसे येत नाहीत. परंतु ‘IPO’ आणावा अशी परिस्थिती मात्र मार्केटमध्ये आहे.सरकार बऱ्याच सुधारणा करणार आहे असे ऐकिवांत आहे. सरकार ‘DIVESTMENT’ करण्याच्या तयारीत आहे त्यामुळे शेअरमार्केटमधील गुंतवणूक जास्तीतजास्त फायद्याची ठरेल. या विचारानेच हा सर्व खटाटोप चालू आहे.
आपण ‘IPO’चा फॉर्म भरायला शिकला असाल अशी आपली माझी समजूत. आपल्या भाषेत म्हणायचं तर लग्न ठरलं, साखरपुडा झाला, पत्रिका वाटून झाल्या आणि लग्नाची तारीख जवळ येऊ लागली!!’
IPO’ चे फॉर्म भरल्यानंतर लिस्टिंगपर्यंत शेअर मार्केट मध्ये लोकांची स्थिती म्हणजे परीक्षा झाल्यावर रिझल्टची वाट बघणाऱ्या मुलांसारखी होते. किती शेअर्स मिळतील, शेअर्सचा भाव फुटेल तेव्हां फायदा होईल कां ? आणि शेअर्सला मागणी कितपत ? अशा चर्चेला उधाण येते. जो तो आपापले अनुभव दुसऱ्याला सांगू लागतो.  हा ब्लोग लिहायला बसले आणि माझं मन त्याच सगळ्या आठवणीत हरवून गेलं आणि त्या काळातील घटनांचा चित्रपट माझ्या डोळ्यांसमोर साकार झाला. मला जणू प्रत्येक गोष्ट आताच घड्तीये असं वाटायला लागलं.
“काय MADAM तुम्ही ‘IPO’ भरलांत कां? किती फॉर्म भरलेत?… “भरला असेल तर एवढा कां ? भरला नसेल तर कां नाही भरलात?”… असा प्रश्नांचा भडीमार होत असे. नंतर कोणीतरी म्हणे “MADAM, रागाऊ नका हं! तुम्ही अभ्यास करून, टी व्ही वरची चर्चा ऐकून, वर्तमानपत्रातील लेख वाचून मिळालेली माहिती आणि ‘IPO ‘ ची किमत याचा संबंध लावून फायदा होणार असेल तरच फॉर्म भरतां. आमचं तसं नाही हो ! तुम्ही फॉर्म भरलात तर आम्ही भरतो. आम्हाला काही इतकं कळत नाही. MADAM नी फॉर्म  भरला नाही म्हणजे काहीतरी भानगड आहे, कंपनी चांगली नाही किंवा शेअर महाग आहे असा आपला आमचा विश्वास!!.” करणारे लोकं करतात पण तुम्ही करू नका. नाही तर ब्लोगचं सगळं पाणी पालथ्या घड्यावर पडलं असं वाटेल मला !!
मला आजही आठवतोय रेणुका शुगरचा फॉर्म भरलेला दिवस. कारण पण तसचं होतं , ऑफिसमधल्या फारच थोड्याजणांनी या ‘IPO’ मध्ये इंटरेस्ट दाखवला होता. कंपनीच्या फॉर्मवरील माहिती वाचून मला वाटलं की या शेअरमध्ये चांगले पैसे मिळतील. अर्थातच लिस्टिंग गेन्सच्या उद्देश्याने मी हा फॉर्म भरला नव्हता. आता जसं तुम्हाला ‘लिस्टिंग गेन म्हणजे काय’ असा प्रश्न पडला असेल तसा मलाही पडला होता. प्रश्नाला उत्तर असत फ़क़्त ते जरा समजून घ्यावं लागत
ऐका तर –
लिस्टिंग गेन्स म्हणजे शेअर्सच्या लिस्टिंगच्या वेळी होणारा फायदा हा शब्दशः अर्थ होय. समजा ‘IPO’ची किमत Rs१०० आहे तुम्हाला १०० शेअर्स मिळाले. शेअर्सचा भाव Rs.१२० फुटला तर Rs २००० चा फायदा शेअर्स विकल्यास होईल. हाच लिस्टिंग गेन. हे Rs२००० तुम्हाला १५ ते २० दिवसांत मिळतात. २०% फायदा साधारण महिन्याभरांत जरी झाला तरी वर्षाचा हिशोब घातल्यास तो २४०% होतो.म्हणजे दिवाळी बंपर लॉटरी नव्हे काय? पण लॉटरी नेहेमी लागत नाही.
रेणुका शुगरचे लिस्टिंग मात्र चांगलं झालं नाही. ऑफिसमधले सर्वजण चिडवू लागले कळत-नकळत टोमणे मारू लागले.
“madam तुम्ही म्हणत होतात शेअर्स चांगला आहे मग असे कसे झाले ! काही जणांनी allot झालेले शेअर्स घाबरून विकून टाकले. माझ्या घरी मला कोणीच काही बोलल नाही. त्यावेळी मुलांना  फारसे समजत नव्हतेच कारण मुलांचं शिक्षणच चालू होतं. आईचा चेहेरा पडलाय म्हणजे आईचे काहीतरी बिनसले आहे एवढेच त्यांना कळे. परंतु यजमानांनी मात्र माझी समजूत काढली.
ते म्हणाले “ अगं होतं असं कधीतरी! वाचताना, माहिती मिळवताना काही राहून गेले असेल, बघू या काय होते ते! प्रत्येक गोष्ट तुझ्या मनासारखी झाली पाहिजे असा अट्टाहास कां? एका ‘IPO’ने जग इकडचे तिकडे होत नाही.”
असेच दोन तीन महिने गेले ‘IPO ‘ मध्ये शेअर्स लागलेल्यांची विक्री मंदावली शेअर्सचा भाव स्थिरावला. हळू हळू थोड्या प्रमाणांत कां होईना वाढतही गेला. ज्यांनी शेअर्स विकून टाकले होते ते पुन्हा शेअर्स खरेदी करू लागले. आणि त्याच शेअरचा भाव काही काळानंतर Rs१६०० पर्यंत पोहोचला ज्या लोकांनी शालजोडीतले हाणून मला मूर्ख ठरवले होते तेच लोक म्हणू लागले “ मानलं बुवा तुम्हाला MADAM”
अशाच काही आठवणी काही चर्चा फॉर्म भरल्यापासून ALLOTMENT होईपर्यंत ब्रोकरच्या ऑफीसमध्ये सुरु असतात.मध्येच कोणीतरी वर्तमानपत्र घेवून ऑफिसमध्ये येतो व म्हणतो “आजच्या पेपरमध्ये मधल्या पानावर खालच्या बाजूला शेअर्सच्या ALLOTMENTचे टेबल आले आहे. Rs १ लाखाचा फॉर्म भरला असेल तर ३६ शेअर्स मिळणार आहेत. आणि कमीतकमी एक लॉट म्हणजे ६ शेअर्स मिळतील.” बघू बघू कुठे छापून आले आहे ते ! कोणता पेपर!  कोणता पेपर! शिळी बातमी सांगतोय तो! कालच टी व्ही वर ‘IPO’ कॉर्नर या कार्यक्रमांत ही बातमी सांगितली. तेव्हढ्यात अविनाश म्हणे “ सगळे जण थोडेच तुमच्यासारखे टी व्ही बघायला मोकळे असतात कां?
नंतर पेपरमधल्या बातमीचे कात्रण काढणे व हिशोब चालू झालाच समजा . “अमुक अमुक किमतीला लिस्टिंग झाले तर किती पैसे मिळतील. माणूस नेहेमी आशेवर किंवा स्वप्नांत जगात असतो हे खरे. कोणी ग्रे मार्केटचा भाव काय चालू आहे याचा अंदाज घेत. त्याचवेळी कोणी application फॉर्मची पावती दाखवत व त्याचा नंबर सांगत “ मला किती शेअर्स लागले हे सांगा ना असे विचारीत. शेअर्स लागले नसल्यास १५दिवसांचे व्याज फुकट गेले अशी बडबड करत बाहेर पडत. काहीजण ‘DEMAT’ अकौंटवर शेअर्स आले आहेत कां याची चौकशी करत.आणि उरलेल्या रकमेचा चेक कधी येणार किंवा थेट खात्यांत कधी जमा होणार याची वाट पहात.
मध्यंतरी मार्केटमध्ये कोणाला उत्साहच नव्हता. मार्केट कंटाळवाणे, निरस होते . ‘ IPO’ येत नव्हते आले तरी लिस्टिंग चांगले होत नसे. त्यामुळे ‘IPO’ ला प्रतिसाद नगण्य असे. परंतु आतां भारताच्या दृष्टीने काही चांगले बदल घडत आहेत. सरकार बदलले क्रूडचे भाव कमी झाले, चलनाचा विनिमय दर स्थिरावला. आणि जगातल्या इतर मार्केटमध्ये मंदीची चिन्हे दिसू लागल्यामुळे भारतीय बाजारपेठेकडे लोकांचे लक्ष जाऊ लागले. शेअरमार्केटचा फायदा किरकोळ गुंतवणूकदारांना व्हावा यासाठी ‘SEBI’ने ALLOTMENTच्या नियमांत बदल केले. पुढच्या भागात हे बदल आणि अजून बरंच काही बोलूया.. भेटूच लवकर